BFTP - Belgian Federation for Tourist Press | BOZAR & Museum Dr.Guislain Gent: ‘Danser brut’ linkt dans met geestelijk welzijn
40362
post-template-default,single,single-post,postid-40362,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-child-theme-ver-1.0.0,qode-theme-ver-10.0,wpb-js-composer js-comp-ver-4.12,vc_responsive
 

Belgian Federation of Tourist Press

BOZAR & Museum Dr.Guislain Gent: ‘Danser brut’ linkt dans met geestelijk welzijn

Tot 10 januari 2021 loopt in BOZAR Paleis voor Schone Kunsten Brussel en Museum Dr. Guislain Gent de tentoonstelling ‘Danser brut’. Deze tentoonstelling neemt beweging in al haar vormen onder de loep: van draaimolen tot dansepidemie, van trance tot hysterie, van het gesticht tot het podium.

Danser brut legt verbanden bloot tussen dans en onwillekeurige of repetitieve bewegingen. De expo onderzoekt verschillende expressievormen van het lichaam, het gezicht en de handen en gaat na wat al die tomeloze bewegingen vertellen over ons geestelijk welzijn. Tevens wordt ook nagegaan hoe ziektebeelden als hysterie en Tourette de wereld van de kunst, de film en de dans beïnvloed hebben.  ‘Danser Brut’ loopt zowel in BOZAR als in Museum Dr. Guislain in Gent.  Beide huizen exploreren dezelfde vijf hoofdstukken maar leggen vanuit hun eigenheid en context andere accenten. Een aanzienlijk deel van de outsiderkunstwerken zijn afkomstig van de bijzondere collectie van het LaM te Villeneuve d’Ascq, waar het originele tentoonstellingsconcept uitgewerkt is en voor de eerste keer te zien was in 2018.Ronde als rode draad

Vijf thema’s

De rondedans of  farandoleis van alle dansen het sterkst verbonden met de kindertijd. Hij wordt sinds mensenheugenis gedanst en werd in de negentiende eeuw opnieuw populair. In die tijd ontstond ook de mechanische draaimolen, gebaseerd op de oude carrousels waarbij paarden in een cirkel rond een paal reden.
De gebricoleerde draaimolens van kunstenaars als Pierre Avezard, René Guisset en Jean Grard staan hier centraal. Met gerecupereerde materialen creëren zij een geheel eigen universum waar mensen en dieren dansend en draaiend hun plaats innemen. Zo ook in de kleurrijke collage van Patrick Van Caeckenbergh die letterlijk een eigen wereld verbeeldt. Het poëtische ‘Blender’ van Hans op de Beeck voert ons eveneens terug naar de kindertijd, maar toont tegelijkertijd dat de circulaire beweging kan ontsporen tot een ongecontroleerde wervelwind.


Jean Grard – Draaimolen met vogels

Het thema ‘Trance en bezetenheid’ handelt over rituele dansen, dansepidemies en vreemde fenomenen die zich vanaf de 14e eeuw over Europa verspreiden. Sporen daarvan zijn nog terug te vinden in de dansprocessie van het Luxemburgse Echternach.  Deze bezwerende processies die destijds echt tot de verbeelding van de bevolking spraken, inspireren ook nu nog. Zo verneemt de bezoeker dat Michael Jackson zijn inspiratie voor de zombiedans in Thriller haalde bij de macabere expressionistische dodendans uit de film Paracelsus van Derde Rijk regisseur G.W. Pabst (1943)

Beweging kan ook betekenisvol zijn in de psychiatrie, zoals blijkt in ‘Van Charcot tot Chaplin’. Jean-Martin Charcot was een Franse arts die zich specialiseerde in zenuwziekten. Vanaf 1870 stond hij in het Parijse Hôpital de la Salpêtrière aan het hoofd van de afdeling waar hysterische en epileptische patiënten werden behandeld. Hij gebruikte hypnose om hun symptomen op te wekken of te laten verdwijnen. Op basis van tekeningen van Charcot en zijn assistent Paul Richer, en foto’s van Albert Londe, werd de ‘grote hysterische en epileptische aanval’ in beeld gebracht en de houdingen van de zieken geïnventariseerd. Charcot werd bekend in de salons en in de artistieke wereld, en droeg op die manier bij aan het creëren van de negentiende-eeuwse hysterie-‘epidemie’, en de popularisering van de ziekte in de cabaret- en filmwereld. De schokkende beelden die Jane Avril tijdens haar verblijf in het Parijse Sampêtrièreziekenhuis inspireerden haar en maakten haar tot dé ster van de cancan.

Henri de Toulouse-Lautrec, Jane Avril, 1893, KBR, Prentenkabinet, Brussel, © KBR, Prentenkabinet, Brussel

Dansen ook kan bestaan uit kleine dagelijkse gebaren, gewone bewegingen die van grote betekenis zijn. In het thema ‘Een woud van gebaren’ ziet de bezoeker hoe gebaren van de handen de uitgesproken woorden ondersteunen.

Het vijfde thema ‘De dans van het potlood’ toont dat kunstenaars hun potlood ook laten fungeren als dansend lichaam. Tijdens een korte periode, vlak voor hij psychisch ziek werd, creëerde sterdanser Vaslav Nijinski een klein oeuvre van tekeningen en schilderijen. Deze energieke werken bestaan uit cirkels, curven, gezichten en een wirwar van lijnen, op de grens tussen figuratief en abstract. Het beeldend werk van de legendarische danser is nog altijd weinig bekend.

Een choreografie aan lijnen kan ook een kosmologische theorie illustreren of kan zelfs therapeutisch werken. Het potlood of penseel wordt een instrument om mentale en fysieke energie te kanaliseren. Jackson Pollock transformeerde met zijn action paintingde schilderkunst tot een dans. Rebecca Horn transformeert haar hoofd met een ‘potloodmasker’ tot een tekeninstrument. Adolf Wölfli vulde decennialang vele schriften met collages en wervelende tekeningen vol muziekcomposities (met een eigen muzieknotatie), proza, poëzie en zijn alter ego St. Adolf. Zijn werk op papier vormt een hoogst individuele utopie.

Rebecca Horn, Pencil Mask uit Performances II, 1973, Tate: gepresenteerd door de kunstenaar in 2000, © Rebecca Horn

Mix van kunst

Zowel in BOZAR als in het Museum Dr. Guislain in Gent ontdekt de bezoeker een intrigerende mix van outsiderkunst, moderne en hedendaagse kunst, medische archiefdocumenten, filmfragmenten die samen een atypische kijk op dans, beweging, lichaam en geest vormen. Op de tentoonstelling is werk van o.a. Ulrich Bleiker, Michaël Borremans, Charlie Chaplin, Louise Bourgeois, Henri de Toulouse-Lautrec, Michel François, Valeska Gert, Rebecca horn, Henri Michaux, Vaslav Nijinski, Arnulf Rainer, Georges Méliès, Philippe Vandenberg, Mary Wigman, Adolf Wölfli, Hans op De Beeck, Guo Fengyi, Scottie Wilson, Franz Hartl, Emma Kunz, Emile Josome Hodinos, e.a.

Praktisch:

Danser Brut in BOZAR loopt tot 10 januari 2021. Wegens corona-maatregelen zijn de musea momenteel gesloten.   Tickets met uurslot kunnen online gereserveerd worden via www.bozar.be of telefonisch via het callcenter op +32 (02) 507 82 00

Perscontact      Bozar: Leen Daems leen.daems@bozar.be

Museum Dr Guislain: Eline Van de Voorde eline.van.de.voorde@museumdrguislain.be

Verslag: Rita Goethals

Foto bovenaan: Michaël Borremans, Red Hand, Green Hand (2), 2010, Privécollectie, courtesy Zeno X Gallery, Antwerpen, © Courtesy Zeno X Gallery, Antwerpen / Peter Cox