Vilvoorde: historie, streetart en diversiteit
72378
wp-singular,post-template-default,single,single-post,postid-72378,single-format-standard,wp-theme-bridge,wp-child-theme-bridge-child,bridge-core-3.1.2,qode-page-transition-enabled,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-child-theme-ver-1.0.0,qode-theme-ver-30.1,qode-theme-bridge,qode_header_in_grid,wpb-js-composer js-comp-ver-7.1,vc_responsive
 

Vilvoorde: historie, streetart en diversiteit

Vilvoorde: historie, streetart en diversiteit

Vilvoorde is veel meer dan een voormalige industriestad aan het kanaal. Achter het industriële verleden schuilt een verrassende bestemming waar historisch erfgoed, groene domeinen, moderne stadsvernieuwing en een kleurrijke multiculturele samenleving elkaar ontmoeten. Tijdens de oktoberbijeenkomst op zaterdag 17 oktober ontdekten de leden van de Belgian Federation of Tourist Press (BFTP) de vele toeristische troeven van de stad, van de historische binnenstad tot het indrukwekkende Tuchthuis.

Burgemeester Jo De Ro verwelkomde de vereniging in de sfeervolle oude stadsfeestzaal van het stadhuis. Samen met schepen van toerisme Tine Paredis schetste hij de ontwikkeling van Vilvoorde en lichtte hij de ambities toe waarmee de stad zich toeristisch op de kaart zet.

Van industriestad tot multiculturele ontmoetingsplek

Het huidige stadhuis dateert uit 1877 en verving oudere middeleeuwse gebouwen. De monumentale nieuwbouw moest de welvaart van Vilvoorde onderstrepen. Die economische bloei dankte de stad aan haar strategische ligging langs het kanaal en bij de eerste spoorlijn op het Europese vasteland. De combinatie van transportmogelijkheden en goedkope bouwgronden maakte Vilvoorde bijzonder aantrekkelijk voor de industrie.

Fabrieken trokken arbeidskrachten uit binnen- en buitenland aan, onder wie veel Spaanse migranten. Vandaag hebben mediabedrijven, moderne kantoren en kmo’s een belangrijk deel van de vroegere zware industrie vervangen. De stad groeide uit tot een multiculturele samenleving met inwoners van maar liefst 140 verschillende herkomstlanden. Die diversiteit is niet alleen zichtbaar in het straatbeeld, maar ook in de lokale gastronomie, cultuur en evenementen.

Een stad vol verrassende vibes

Onder de noemer ‘Stad vol vibes’ bundelt Visit Vilvoorde de verschillende gezichten van de stad. Het kanaal vormt daarbij een belangrijke rode draad. Voormalige industriële terreinen maken plaats voor moderne woonprojecten en nieuwe verblijfsplekken. De Waterbus verbindt Vilvoorde met Brussel, terwijl Rivertours bootexcursies organiseert. Ook de historische industriële kraan op de kanaalkade herinnert aan het economische verleden.

Kunstliefhebbers kunnen op ontdekkingstocht langs de vele streetartwerken die gevels van scholen en stadsgebouwen verfraaien. Met een brochure en een app zijn verschillende fiets- en wandelroutes beschikbaar. Zo ontdekken bezoekers op eigen tempo de kleurrijke kunstwerken en minder bekende plekken.

Ook groen is nooit ver weg. Vilvoorde telt acht grote parken en tal van kleinere groene zones met speeltuigen, fonteinen en waterpartijen. Het uitgestrekte Domein Drie Fonteinen vormt de groene long van de stad. Een deel van het domein was vroeger eigendom van de liberale staatsman Frère-Orban, een van de grondleggers van België. De combinatie van natuur, water en historische elementen maakt het park tot een aangename plek om even aan de stadsdrukte te ontsnappen.

De autovrije Grote Markt is dan weer het levendige hart van Vilvoorde. Waterfonteintjes en een grote luifel maken het plein geschikt voor evenementen en optredens, het hele jaar door. Als mediastad biedt Vilvoorde bovendien mogelijkheden om televisieopnames bij te wonen en die ervaring te combineren met een stadsbezoek.

Ook de lokale eetcultuur verdient aandacht. De inwoners staan bekend als ‘Pjeirefretters’, een bijnaam die verwijst naar het paardenvlees dat vroeger goedkoop voedsel bood aan arbeiders. Paarden werden ingezet om schepen op het kanaal voort te trekken. Wanneer de dieren niet meer konden werken, werden ze geslacht. Vandaag is paardenvlees uitgegroeid tot een culinair streekproduct dat onder meer bij restaurant De Kuiper op de kaart staat. Ook het Vilvoordse bier en de Elixir de Vilvorde behoren tot de lokale specialiteiten.

Industrieel en religieus erfgoed vervolledigen het toeristische aanbod. Het William Tyndale Museum vertelt het verhaal van de Engelse theoloog en bijbelvertaler William Tyndale, die in de zestiende eeuw in Vilvoorde gevangen werd gezet en in 1536 op de brandstapel stierf. Zijn geschiedenis trekt nog altijd protestanten uit verschillende landen aan. Ook het voormalige industriële domein Asiat Park maakt deel uit van het bijzondere erfgoed van de stad.

Ontdek de Pjeirefretterswandeling

Na de presentatie trokken de BFTP-leden onder begeleiding van gids Lucas Vanclooster door de historische binnenstad. De ingekorte Pjeirefretterswandeling is een van de tien gegidste wandelingen waarmee Visit Vilvoorde bezoekers kennis laat maken met het verleden en de verborgen parels van de stad.

Het vertrekpunt is de Grote Markt, met het stadhuis, de overdekte markt De Met, de bibliotheek en verschillende historische panden. Via de Lange Molenstraat, langs onder meer het Mattekot en de Kijk-uit, ging het naar de Onze-Lieve-Vrouw van Goede Hoopkerk. De imposante kerk bezit fraaie glasramen en waardevolle religieuze kunstschatten.

Vervolgens passeerden de deelnemers het Monnikenhof, een van de vier voormalige kloosters in het stadscentrum, en enkele modernistische gebouwen van architect Roger De Winter. Een bijzondere ontdekking was de Hortazaal. Architect Victor Horta ontwierp deze zaal op vraag van zijn dochter voor een school waar Zweedse gymnastiek werd beoefend. De oorspronkelijke turntoestellen zijn er nog altijd te bewonderen.

De wandeling eindigde bij de Onze-Lieve-Vrouw van Troostbasiliek, een historisch bedevaartsoord met een rijk interieur en een sterke band met de religieuze geschiedenis van de regio. Onderweg herinneren verschillende paardenmonumenten aan de bijnaam en het verleden van Vilvoorde. Op het Heldenplein staat het indrukwekkende bronzen beeld van het Brabantse trekpaard, een werk van kunstenaar Rik Poot.

Na de stadswandeling genoten de deelnemers van een lunch in Brasserie De Drie Fonteinen, midden in het groene domein.

Het Tuchthuis: van gevangenis tot nieuwe stadsbestemming

Het namiddagprogramma stond in het teken van een van de meest indrukwekkende historische gebouwen van Vilvoorde: het Tuchthuis, in de volksmond ook ‘De Correctie’ genoemd. Het complex werd aan het einde van de achttiende eeuw gebouwd als een van de eerste moderne gevangenissen van het land, na die van Gent, onder het bewind van keizerin Maria Theresia.

Voor de funderingen werden stenen hergebruikt van het vervallen waterkasteel van hertog Wenceslas, een veertiende-eeuwse burcht met zeven torens die de stad moest beschermen. Het neoclassicistische gevangenisgebouw beschikte over afzonderlijke afdelingen voor mannen en vrouwen, cellen en werkplaatsen. De omstandigheden waren hard: de cellen waren amper drie meter lang en één meter breed, de ramen hadden geen glas en stro moest in de winter voor isolatie zorgen.

In 1805 verbleven er op het hoogtepunt maar liefst 2.293 gevangenen. Overbevolking, koude en vochtigheid maakten het leven er bijzonder zwaar. Een tyfusepidemie eiste veel slachtoffers, die op een eigen begraafplaats werden begraven. De gevangenen moesten in ateliers onder meer linnen en katoenen zakken vervaardigen. In plaats van uitsluitend lijfstraffen en foltering lag de nadruk op dwangarbeid, die de gevangenen moest voorbereiden op hun terugkeer naar de maatschappij.

De bestemming van het gebouw veranderde meermaals. Het diende tijdelijk als hospitaal voor Oostenrijkse en later Franse troepen, maar kreeg na de Belgische onafhankelijkheid opnieuw een militaire functie. Van 1913 tot 1974 was het een opleidingscentrum voor de transmissietroepen, met onder meer voorzieningen voor postduiven. De ontploffing van de nabijgelegen buskruitfabriek Favier, in 1919, veroorzaakte zware schade.

De stad Vilvoorde kocht het complex in 1981. In het kader van het stadsvernieuwingsproject Waterside werd later gezocht naar een nieuwe invulling voor het gebouw en de kanaalomgeving. Vandaag huisvest het Tuchthuis verschillende diensten, verenigingen, een protestantse kerk en het William Tyndale Museum. In een vleugel bevindt zich ook het driesterrenhotel The Lodge. Een gerestaureerd gedeelte met een cellengang houdt de herinnering aan het gevangenisverleden levendig.

Aan het Tuchthuis zijn bovendien enkele opmerkelijke verhalen verbonden. Zo zijn de oorspronkelijke celdeuren verdwenen, al zou er nog één exemplaar dienstdoen als toiletdeur in café Het 13de Gebod op de Grote Markt. In 2008 liet burgemeester Jean-Luc Dehaene zich voor het televisieprogramma Monumentenstrijd een weekend opsluiten in een cel om het gebouw in de kijker te zetten. Louis Tobback trad op als cipier en advocaat Jef Vermassen nam de rol van bevrijder op zich.

Een bezoek aan het Tuchthuis is uitsluitend mogelijk in groep en onder begeleiding van een gids.

Een bestemming met vele gezichten

De BFTP-leden keerden vrij verrast huiswaarts met een veelzijdig beeld van Vilvoorde: een stad die haar industriële en religieuze verleden koestert, maar tegelijk volop inzet op groen, kunst, gastronomie en stadsvernieuwing. De historische binnenstad, de levendige kanaalzone, de multiculturele eetcultuur en het indrukwekkende Tuchthuis maken duidelijk dat Vilvoorde veel meer te bieden heeft dan op het eerste gezicht lijkt.

Meer informatie: www.visitvilvoorde.be

Verslaggevers: Marc Declercq en Didier Van Houts. Fotografie: Anne Marie Jacob en Jempi Welkenhuyzen.