20 okt Alden Biesen brengt vergeten vrouwen in beeld
De Landcommanderij Alden Biesen belicht met de tentoonstelling ‘Dochters van Minerva – Vrouwen in de schaduw van de macht’ een onderbelichte kant van haar geschiedenis. Nog tot en met 7 maart 2027 tonen meer dan honderd historische objecten hoe vrouwen eeuwenlang een rol speelden binnen en rond de Duitse Orde. De expo is de eerste grote historische tentoonstelling van het Duitse Orde Museum Alden Biesen (DOMUS) en loopt tot en met 7 maart 2027.
Boek Carolina Saenhofn
Eeuwenlang werd de geschiedenis van Alden Biesen vooral verteld vanuit het perspectief van mannelijke bestuurders en ridderbroeders. Toch maakten ook vrouwen deel uit van deze wereld. Adellijke stiftdames bouwden invloedrijke netwerken uit, pachtsters hielpen de landerijen beheren en weduwen namen soms verantwoordelijkheden over. Ook dienstmeiden, huishoudsters en begijnen waren met de landcommanderij verbonden.
Hun verhalen bleven vaak verborgen in archieven, brieven en gebruiksvoorwerpen. Toch tonen historische documenten dat vrouwen goederen beheerden, hun belangen verdedigden en zelfs rechtszaken aanspanden om achterstallig loon op te eisen. De tentoonstelling wil duidelijk maken dat vrouwen altijd deel uitmaakten van de geschiedenis, ook al kregen ze in de traditionele geschiedschrijving minder aandacht.
Maria Theresia
Theresia
Een blikvanger is het portret van keizerin Maria Theresia van Oostenrijk, geschilderd door de achttiende-eeuwse pastelkunstenaar Jean-Étienne Liotard. Het werk komt uit Museum Mayer van den Bergh in Antwerpen. Ook een ruiterportret van de vorstin uit Le Palais des Ducs de Lorraine in Nancy is te zien. Het beeld benadrukt haar politieke macht en de combinatie van moed en strategisch inzicht.
Verder omvat de tentoonstelling portretten van adellijke vrouwen, historische damesjaponnen en liturgische gewaden. Sommige stiftdames schonken hun kostbare jurken na hun overlijden aan de kerk. De rijkelijk versierde stoffen kregen vervolgens een tweede leven als priestergewaad.
Bijzonder zijn ook de portretten van rentmeester Cox en zijn echtgenote. Een akte uit 1315 vertelt dan weer hoe Aleidis, een begijn uit Tongeren, haar goederen aan de Duitse Orde schonk. Samen brengen deze stukken de levens van vrouwen met uiteenlopende achtergronden dichterbij.
Minerva, symbool voor kracht
Portret
De titel verwijst naar Minerva, de Romeinse godin van wijsheid, kunsten en strategie. Haar aanwezigheid is ook op het domein zichtbaar: in de Engelse tuin staat een tempel die tussen 1786 en 1787 werd aangelegd in opdracht van landcommandeur Franz Johann Nepomuk von Reischach.
Ook in het kasteel verschijnt Minerva. Een portret van Anna Margaretha von Bocholtz toont haar als de godin, met helm en speer. Het beeld symboliseert verstand, deugd en kracht, thema’s die centraal staan in de tentoonstelling.
Naast historische objecten brengt DOMUS hedendaagse fotografie van onder anderen de Gentse fotograaf Dirk Braeckman. Zijn werk gaat in dialoog met de historische ruimtes en roept vragen op over wie zichtbaar blijft in de geschiedenis en wie naar de achtergrond verdwijnt.
Nieuwe impuls
Curator Vanessa Vaes
Met deze tentoonstelling zet DOMUS een belangrijke stap in de verdere uitbouw van Alden Biesen als museum en cultureel-erfgoedsite. Directeur Patrick Cornelissen ziet de landcommanderij als meer dan een monument: het is een plek waar historisch onderzoek nieuwe perspectieven opent en erfgoed verbonden wordt met actuele maatschappelijke vragen.
De museumwerking versterkt ook de toeristische aantrekkingskracht van de regio en biedt bezoekers een extra reden om het historische domein te ontdekken.
Praktisch
Adellijke kledij vs schilderij
‘Dochters van Minerva. Vrouwen in de schaduw van de macht’ loopt tot en met 7 maart 2027 in DOMUS – Duitse Orde Museum Alden Biesen, Kasteelstraat 6 in Bilzen-Hoeselt.
Open van dinsdag tot en met zondag en op feestdagen, van 10 tot 17 uur. Tijdens de schoolvakanties ook op maandag van 12 tot 17 uur.
Meer informatie: www.alden-biesen.be/museum
Tekst: Jempi Welkenhuyzen – Foto’s: Alden Biesen en Anne Marie Jacob