02 mei Oostende kleurt buiten de lijnen: 10 jaar The Crystal Ship
Tien jaar Oostende als openluchtmuseum: dat is het verhaal van The Crystal Ship. Wat begon als een street-artfestival groeide uit tot een vaste waarde aan de Belgische kust. Internationale topkunstenaars uit heel de wereld zakten af naar onze ‘Stad aan Zee’ om muren, gevels en verborgen plekken om te toveren tot indrukwekkende kunstwerken.
Vandaag telt de stad meer dan 100 murals, verspreid over wijken en langs verrassende routes. Namen als ROA, Aryz en Phlegem gaven Oostende een artistieke identiteit die bezoekers vanuit heel Europa aantrekt. Elk werk vertelt een eigen verhaal, al-dan-niet geïnspireerd door de zee, de stad en haar bewoners. Dit jaar tipt de organisatie o.a. de mural van Zenith (curator Matthias Schoenaerts en Koen van den Broek). De muurschildering draagt de titel ‘Round 4’ en vertrekt vanuit een zin uit een boksmatch: ‘Round 3 doesn’t matter anymore’. Schoenaerts werd diep geraakt door die uitspraak. Een bokser die terugkomt in de vierde ronde zegt dat wat ervoor gebeurde geen gewicht meer heeft. Voor Schoenaerts een zin om op te varen, zijn innerlijk kompas. Voor kompaan van den Broek een aanleiding om te werken met kleur, lijn en reductie. Een werk dat gaat over veerkracht, over vallen en opstaan. En zo heeft elk werk een betekenis, een inhoud. Denk aan: Lula Goce die het verhaal van de eerste vrouw laat lezen aan zee. De bloemen en duinen typeren de Oostendse kust. Of de Congolese MUMBY, haar werk is zeer politiek geladen. Verder heb je Hyun Dekempe, Zuid-Koreaan, maar geadopteerd in Oost-Vlaanderen. Zijn werk gaat over geopolitiek, invloedrijke naties en grootmachten. En wie Julian Assange of Bernie Sanders herkent, staat voor het werk van Jaba, oftewel Didier Mathieu, die zijn favoriete journalisten en politici in beeld brengt. Het zijn slechts enkele voorbeelden van de nieuwe murals.
Verdwaal bewust
‘The Crystal Ship’ is meer dan kijken alleen: het is een ontdekkingstocht? Gebruik je smartphone als gids. Wandel of fiets langs de kunstwerken, laat je gidsen door QR-codes of verdwaal bewust, want met een echte kaart in de straten. (Ik ben als aangespoelde telkens weer verrast en ontdek de stad telkens vanuit een andere hoek.) Onderweg kom je niet alleen kunst tegen, maar passeer je ook gezellige kroegen, lokale winkels en geniet je van maritieme charme.
Tien jaar later blijft het festival vernieuwen, met nieuwe creaties die het stadsbeeld verrijken. Oostende bewijst zo dat kunst leeft, niet alleen in MuZEE, de Koninklijke Gaanderijen of de vele galerijen – die overigens dit jaar The Crystal Ship mee in de kijker zetten, maar midden in de stad.
Subway Art
Naast de gratis murals in de stad is er ook een tentoonstelling in Fort Napoleon op Oosteroever. Met het overzetbootje of met de tram ben je er in no-time. De expo Subway Art stelt je voor om terug te keren naar de oorsprong van de street-art, naar de tijd dat men liever in de schaduw werkte, dan in het licht, want aanvankelijk illegaal als graffiti en dus beschouwd als vandalisme. Wanneer je de duistere wereld van Fort Napoleon binnen gaat, volg je als een draad van Ariadne de sporen die zijn nagelaten door een denkbeeldige ‘writer’, gezamenlijk gecreëerd door de kunstenaars Bruno Brunet, Benoit Brasseur en het collectief Crafteke. Het drietalige parcours (NL-Fr-Engels) voert je langs het ABC van de graffiti als schaduwcultuur van de ondergrondse, met writing, style en status, tot rebellie, thrill en flow. De eerste stappen zijn gezet 70 jaar geleden in de Urban Jungle van de States, waarna de artistieke beweging overwaaide naar Europa en zowel ginds als hier uitgroeide tot een wereldwijd netwerk van artiesten. Namen als Cornbread, Taki, Martha Cooper en Henry Chaffart en de NYC Raptour zorgden ervoor dat rond 1982 mensen als Bando in Parijs, Delta in Amsterdam of nog tal van anderen een eigen stijl ontwikkelden. Intussen vind je graffiti en street-art niet alleen maar in de straat, maar worden de werken ook getoond in galerijen. Denk aan La Mdeusa Rome, Razor Gallery New-York, Brooklyn Museum en Moca Moca (Los Angeles).
Erkenning
De stroming is inmiddels erkend als kunstvorm, zoals eerder het expressionisme, kubisme en pop art. Het is niet toevallig dat deze tentoonstelling in Fort Napoleon wordt getoond. Het forf gebouwd in 1811 maakte bezettingen mee door de Fransen, de Duitsers, de Britse legers en onze landgenoten. Nadat het in de zestiger jaren van vorige eeuw de militaire functie verloof, werd het een hotspot voor hangjongeren die er hun tags en inkervingen achterlieten. Elke steen is dus goed voor een stukje DNA van de straat.
Het parcours vormt een inwijding in de taal van de graffiti en haar evolutie van de jaren ’60 tot vandaag en voert je langs een interactieve video-installatie, graffiti in de stijl van diverse periodes, een kunstenaarsatelier tot een volledige bedekte metrowagon. Er is een vrij toegankelijke muur met lichtgevende spuitbussen voorzien voor het publiek en zelfs een ‘graffititribunaal’.
Zenith
Praktisch
Voor meer informatie: www.thecrystalship.be of passeer langs ‘Thuishaven’ aan de Kursaal, Oosthelling 3, open tot 30.06.26 in het weekend tijdens de namiddag. Een andere creatieve plek is ’t Kadaster, Alfons Pieterslaan 39, een initiatief van vzw Stadsnomaden: www.tkadaster.be Uiteraard kan je terecht bij Visit Oostende voor een wandelkaart: www.visitoostende.be of Monacoplein 2, 8400 Oostende.
Tip: Wekelijks is er een gegidste wandeling vanaf 10 mei tot en met 21 juni. Vertrek is telkens om 14 uur bij Visit Oostende. De voertaal is Nederlands. Prijs:12 euro incl. exemplaar brochure The Crystal Ship)
Tekst: Jempi Welkenhuyzen – Foto’s: Anne Marie Jacob